امروزه کمتر کسی پیدا می شود که با تلویزیون های سه بعدی آشنا نبوده باشد یا درباره ی آنها چیزهایی نشنیده باشد. همانطور که می دانید چندی است تلویزیون های سه بعدی به بازار و خانه ها وارد گشته است. تلویزیون های سه بعدی به منظور برجسته کردن تصاویر دو بعدی نمایشگرها و ایجاد عمق در آنها ساخته شده اند تا لذتی متفاوت را به ارمغان بیاورند و جالب است که هر روز به میزان طرفداران این تکنولوژی افزوده می شود.

اگر بخواهیم نگاهی منصفانه به این مقوله داشته باشیم باید اعتراف کنیم که دیدن تصاویر عمق دار و در اصطلاح سه بعدی بسیار هیجان انگیز است زیرا بیننده در هنگام تماشای فیلم های سه بعدی ، علاوه بر تماشای صحنه ها ، می تواند اتفاقات صحنه های فیلم را در نزدیکی و در مجاورت خود شاهد باشد. گویی اتفاقات خیلی نزدیکتر یا دورتر از سطح صاف تلویزیون رخ می دهد و همین امر به جذابیت این تکنولوژی می افزاید.

اما سوال اینجاست که چطور امکان دارد تصاویر سه بعدی و عمق دار را در یک صفحه ی صاف و مسطح نشان داد ؟

همانطور که می دانید چشم های یک انسان بالغ حدود 6 سانتی متر از یکدیگر فاصله دارد . شاید برایتان جالب باشد که بدانید اصلی ترین دلیلی که ما قادریم تصاویر و محیط پیرامونمان را سه بعدی ببینیم همین فاصله چشم ها از یکدیگر است. علت این امر کاملا روشن است. ما زمانی که به چیزی نگاه می کنیم در واقع هر چشم ما تصویری مجزا از آنرا با اختلاف زاویه ی بسیار کم نسبت به دیگری می بیند. این تصاویر بطور مجزا به مغز فرستاده می شود و در آنجا هر دو تصویر بر روی یکدیگر قرار می گیرد و ما می توانیم تصویری صحیح و با عمق را درک کنیم.

بنیانگذاران تکنولوژی سه بعدی در نمایشگرها و سازندگان فیلمهای سه بعدی از همین ترفند برای محصولات خود استفاده می کنند. در واقع ساخت فیلمهای سه بعدی چیزی جز یک ترفند حرفه ای برای گول زدن مغز انسان و استفاده از خطایی بصری بین چشم و مغز نیست.

این فیلمها با دو دوربین بطور همزمان که فاصله ی خیلی کمی (چیزی در حدود فاصله چشم های انسان) دارند ضبط می شوند و در آخر توسط نرم افزارهای مخصوص ، این تصاویر مجزا بر روی یکدیگر قرار می گیرند. فاصله و مرز سوژه ها در اینگونه تصاویر بسیار نزدیک به هم است . به همین دلیل است که بدون عینکهای مخصوص ، نمی توانیم تصویری واضح و شفاف را ببینیم زیرا چشمان ما بدون عینک ، همزمان دو تصویر را در حال پخش می بیند که مرز بین سوژه های آن معلوم نیست . به همین علت نمی توانیم جزئیات را به تفکیک درک کنیم.

از اینجا به بعد ، زمان انجام وظیفه عینکهای 3D فرا می رسد. این عینکها کار عینیت بخشیدن به تصاویر مبهم و آماده سازی آنها برای هر چشم بطور مجزا را بر عهده دارند.

تمامی این مراحل به منظور فریب دادن چشم ها و مغز می باشد. زیرا فقط در اینصورت است که می توانیم از یک صفحه نمایش صاف و مسطح ، تصاویری عمق دار را درک کنیم.

اما بپردازیم به برخی از روشهایی که تاکنون برای سه بعدی دیدن تصاویر استفاده شده اند تا هم با مفهوم سه بعدی و هم با روش کار عینک های 3D بیشتر آشنا شویم.

 

اولین روش که حتماً خاطره ی استفاده از آن به دوران کودکی و نوجوانی بر می گردد ، استفاده از دستگاهی است با نام ویومسترکه حالت استریوسکوپیک دارد. این دستگاه که همانند دوربین کار می کند ، برای هر چشم ، تصویری مجزا دارد و هر چشم می تواند تصویر مخصوص به خود را ببیند.

 

این روش برای استفاده فردی مناسب بوده و نمی توان با خانواده به دیدن این تصاویر بطور همزمان پرداخت.

حال که لزوم دیدن تصاویر برای همگان و بطور همزمان مطرح شد ، لازم است تا به وسایل دیگری روی بیاوریم به نام عینک های 3D .

 اما چگونه ؟ این عینکها چطور می توانند آن همه تصویر درهم و نامنظم را بصورت یکپارچه و عمق دار برای ما بسازند ؟

 

جواب این سوال در دست سازندگان عینک ها و صاحب نامان عرصه ی سه بعدی است ولی ما در اینجا به منظور آشنایی با انواع عینک و روش کاری هر یک از آنها ، به بررسی این وسایل کوچک و شگفت انگیز می پردازیم.

 

اولین عینکی که معرفی می کنیم و می توان گفت که امروزه دیگر مورد استفاده ی گسترده ای در تلویزیون های پیشرفته ندارند ، عینکهای آناگلیف Anaglyph است. این نوع عینک سه بعدی بین ، معرف حضور خیلی هاست زیرا شیشه های آبی و قرمز آنها از یاد رفتنی نیست. این عینک ها ساده ترین روش کاری را دارند.

همانطور که می دانید فیلترهای رنگی ، مانع عبور نورهای همرنگ می شوند بطور مثال شیشه ی قرمز رنگ این عینک ، مانع از درک رنگ ها و نورهای قرمز می شود. پس با استفاده از این ویژگی می توان تصاویر را به هاله های قرمز و آبی ( رنگ فیلترهای عینک) آغشته کرد تا هر چشم تصویر مجزایی را ببنید. لزوم دیده شدن تصاویر بصورت مجزا برای هر چشم پیش تر توضیح داده شد ولی مجدداً یادآوری می شود که فیلم های سه بعدی ، برای هر صحنه دارای دو تصویر یکسان هستند که با فاصله ای بسیار کم ، در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.

 

نوع دیگر عینک ،  عینک های پلاروید هستند که به نوع Passive یا همان منفعل معروفند. این عینکها توسط عملیات پلاریزیشن ، تصاویر را برای هر چشم ، اختصاصی و انحصاری می کنند. در این روش که معمولا در سینما ها بکار گرفته می شود ، تصاویر با دو طیف ( با نورهای افقی و با نورهای عمودی) به نمایش در می آید.

این عینک ها قادرند تا با هر شیشه ، یک طیف خاصی از نور را دریافت کنند که در نهایت به درک سه بعدی ما می انجامد. در این سبک نمایش ، هر فریم دارای طیف های مناسب چشم چپ و چشم راست است و به همین دلیل وضوح تصویر از نظر ما به نصف کاهش پیدا می کند. در این روش ، صفحه نمایشگر به یک فیلتر جلویی مجهز است که تصاویر را بطور منظم در خطوط متناوب ، دارای قطب می کند. این خطوط بصورت یکی در میان دارای قطبی همسان شده با چشم چپ و چشم راست می باشد. پس در هر لحظه فقط نیمی از طیف ها را با هر چشم می بینیم. این روش بسیار کم هزینه و عینک های آن هم بسیار ارزان قیمت است ولی همانطور که گفته شد اگر وضوح تصویر برایتان اهمیت دارد ، سیستم Passive  مناسب نیست.

 

نوع بعدی ، نوع اکتیوشاتر Active Shutter  است. این عینک های سه بعدی که امروزه بیشتر استفاده می شوند روش کار جالبی دارند. در این روش دو تصویر برای چشمها وجود دارد. یکی برای چشم چپ و دیگری برای چشم راست که خیلی سریع پشت سر هم نمایش داده می شود. در این بین زمانی که تصویر برای چشم چپ نمایش داده می شود ، شیشه سمت راست عینک تاریک شده و اجازه دیده شدن را نمی دهد. این کار در لجظه ی بعدی که متعلق به چشم راست است نیز اتفاق می افتد. عملیات خاموش شدن و روشن شدن شیشه های عینک های سه بعدی با سرعت بسیار بالایی انجام می شود لذا این نوع عینک باید با تلویزیون هایی که فرکانس تصویر بالاتر از 120 هرتز دارند استفاده شود تا تصاویر را از دست ندهید. این عینک های دارای باطری بوده و توسط اشعه مادون قرمز ، خود را با فرکانس های تصویر هماهنگ می کند تا بطور همزمان و متناسب با تصاویر تلویزیون ، روشن و تاریک شود.

این عینک ها درون خود دارای کریستال های مایع و مداراتی هستند که می توانند حداقل 120 بار در ثانیه روشن و خاموش شود و برخی مدل های آنها دارای باطری قابل شارژ هستند.  این عینکها قیمت بالاتری نسبت به انواع قبلی دارند ولی کارایی بالاتری نیز دارند. همچنین ممکن است در اثر استفاده طولانی مدت و ممتد ، دچار سردرد شوید.

برخی افراد نمی توانند تصاویر سه بعدی را ببینید. آمارها نشان می دهد 5 الی 10 درصد مردم آمریکا نمی توانند تصاویر سه بعدی را در نمایشگرها درک کنند و همچنان تصاویر را دو بعدی و با کیفیت پائین می بینند . عده ی دیگری نیز خیلی زود دچار سردرد و سرگیجه می شوند. درحالیکه عده ای هم وجود دارند که می توانند به راحتی و بدون هیچ مشکلی به تماشای فیلم های سه بعدی بپردازند. شما هم تا زمانی که امتحان نکرده باشید نمی توانید متوجه شوید از کدام دسته اید.

 

اکنون که با تکنولوژی سه بعدی و چند نوع عینک 3D آشنا شدیم لازم است تا نکاتی را پیرامون این بحث یادآور شویم.

شاید برای عده ای که تجربه ی تماشای فیلم های سه بعدی را در سینما دارند سوال پیش آید که چه فرقی بین فیلمهای سه بعدی سینما و تلویزیون وجود دارد ؟

 

جواب اینجاست که تنها تفاوت در اندازه صفحه نمایش و فاصله شما از آن است که در حس شما تأثیر می گذارد زیرا در سینما حجم بیشتری از شعاش دیدتان درگیر تصویر است طبیعی است که در سینما حس شما واقعی تر باشد. تنها مزیتی که تلویزیون نسبت به سینما دارد اینست که می توانید تنظیمات تلویزیون را به دلخواه تغییر دهید. البته این تنظیمات بستگی به تلویزیون ، نوع فیلم و دانش شما از پارامترهای موثر بر تصویر سه بعدی دارد.

امروزه می بینیم که فیلم ها و انیمیشن هایی مخصوص کودکان تولید می کنند. این اختصاص صرفاً در نوع و سبک محتوای آنها نیست بلکه در نوع تصاویر نیز هست زیرا فاصله چشم های کودکان به هم نزدیک تر از چشم های افراد بالغ است پس طبیعی است که باید فاصله ی نقاط متناظر هر فریم در تصویر که به آن پارلکس می گویند تغییر کند.

 

 

معمولا برای استفاده از تلویزیون های سه بعدی باید از عینک های مخصوص استفاده کرد ولی امروزه شاهد هستیم که برخی کمپانی های صاحب نام در تلاشند تا محصولات جدید را عرضه کنند که بدون نیاز به عینک هم بتوان از آنها بهره برد. البته در این راه به دستاورهایی هم رسیده اند ولی هنوز به مرحله ی ظهور و تولید انبوه برای عرضه در بازار نرسیده است.

 

برخی سوال می کنند که آیا می توان با تلویزیون ها معمولی هم تصاویر را سه بعدی دید ؟ جواب این سوال قطعی نیست زیرا برخی تلویزیون ها در صورتی که از فیلم های سه بعدی استفاده کنند ، قادرند بوسیله ی مدارات تعبیه شده درونشان ، تا حد کمی به تصاویر عمق ببخشند ولی این عمق بسیار کم بوده و نسبت به تلویزیون های سه بعدی قابل قیاس نیست.

نکته ای که در این وجود دارد اینست که برای دیدن فیلمهای سه بعدی باید دستگاه پخش کننده شما هم مجهز به قابلیت 3D باشد وگرنه امکان پخش فیلمهای سه بعدی را نخواهد داشت. خوشبختانه امروزه در بازار ، دستگاههایplayer  Blue-Ray 3D وجود دارد که می توانید با توجه به بودجه خود اقدام به تهیه ی یکی از آنها بکنید تا بتوانید لذت تماشای فیلمهای سه بعدی را با خانواده تان تجربه کنید.

 

از آنجایی که تصاویر سه بعدی دارای کیفیت بالا هستند و معمولا با کیفیت FullHD 1080 ساخته می شوند ، حجم بالایی دارند و برای پخش شدن در تلویزیون نیاز است تا از کابل های با ظرفیت بیشتر همانند HDMI استفاده کرد. جنس کابل در نمایش دادن یا ندادن تصویر موثر نیست ولی در صورتی که از کابل های بلند و نامرغوب استفاده می کنید ممکن است تا در سرعت پخش تصاویر ، کمی با مشکل برخورد کنید.

 

ممکن است برای برخی افراد میزان مصرف انرژی تلویزیون مسئله ی قابل توجهی باشد. در این مورد باید عرض کرد که زمانیکه از قابلیت سه بعدی در تلویزیون خود استفاده می کنید به دلیل استفاده از حداکثر ظرفیت سخت افزار و نرم افزار موجود در تلویزیون ، مصرف برق نیز تا حدی افزایش می یابد.

 

شما در استفاده از تلویوزیون سه بعدی خود محدودیت هایی دارید و آن هم بیشتر مربوط می شود به نوع عینک . هر کمپانی بنا به سیاست های ساخت و پیاده سازی تکنولوژی سه بعدی در محصولات خود از یک نوع خاصی از عینک استفاده می کند . این بدان معنی است که در تلویزیون های مختلف ، در صورتی که از یک تکنولوژی بهره نبرده باشند ، نمی توان از عینک مشترک استفاده کرد.

 

پس در هنگام خرید ، این نکات را در ذهن داشته باشید تا بتوانید انتخابتان را با آگاهی بیشتری نسبت به تکنولوژی سه بعدی انجام دهید.